Binge-watch recept: karakter boven plot

Niet het plot, maar karakter als criterium. Het Nederlands Filmfestival leverde non-fictie maker Dirk Zekveld een belangrijke les. Verhalen blijven eeuwig houdbaar, als het filmthema maar oneindig veel dilemma’s kan voortbrengen

door Dirk Zekveld

Vlammen likken zich omhoog. Verwarmen de poten van een regisseur die stoelt op een verkeerde leest. De relatie tussen scenarioschrijvers en regisseurs is vaak licht ontvlambaar. Want het doorgeven van verhalen is prooi voor ruis. In overdracht van papier naar doek is de regisseur een boeman, die al te vrij interpreterend andere paden bewandelt dan de scenarioschrijver broedde. En zo voelt de scenarioschrijver zich. Met zijn gevoelens in het verdomhoekje gezet. Ontheemd van het verhaal waar hij zoveel van waarde in heeft geschreven.

Het vuur knetterde behaaglijk tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van het Netwerk Scenarioschrijvers tijdens het Nederlands Film Festival. Terwijl de voorgesmeerde boterhammen van zakjes werden ontdaan verslikte menig scenarioschrijver zich in een monoloog van de filmjournalist Dana Linssen. Niet het verhaal is van waarde, verkondigde zij, maar de regievisie. Daar worden scenario’s op beoordeeld. En op gesubsidieerd. Jan Pieter Ekker, de zachtaardige man aan haar zijde, en adviseur van vermogende filmfondsen, knikte bedeesd. De brandhaard woekerde.

Waarom mensen bingewatchen
Koelte kwam uit de Baltische Staten. De Zweedse Tatjana Andersson bracht redding. In haar grijze glitterlaarzen zette ze de toon. Verhalen zonder houdbaarheidsdatum, proclameert ze, zijn niet plot maar karakter gedreven. En dat is de reden waarom mensen bingewatchen. Feestjes overslaan, langer studeren en huiskamers veranderen in een milieupark.

walter white volcano

Andersson is hoofd ontwikkeling bij Palladium, met handen die zwierig beelden boetseren uit piepkleine stofdeeltjes. Ze visualiseert haar visioen in een vulkaan. Een goed verhaal ontstaat in de magmakamer. Waar een thema is gebrouwen dat oneindig veel dilemma’s opbraakt. Dilemma’s die vertakken tot complexe verhaalstructuren waarbinnen karakters steeds opnieuw dezelfde beslissingen moeten maken in een net even anders geconstrueerde setting. Neem Walt (Breaking Bad) die steeds moet kiezen tussen zijn gezin of een criminele carrière. Karakters worden afgepeld en blijven zo relevant en interessant.

Hero journey vs. herhaling
Het maakt Joseph Campbell’s hero’s journey passé. Lineair denken is uit den boze want het speelt voorspelbaarheid in de hand. Juist herhaling zorgt voor verdieping.

Het karakter als criterium. Dat doet mij als non-fictie filmmaker goed. Want ook in mijn werk staan mensen centraal en niet het plot. Hoofdpersonen onophoudelijk vasthaken aan een broeierig thema dat herhaaldelijk oneindig veel erupties teweeg brengt. Dat zorgt voor verhalen die maatschappelijk relevant blijven. Tradities in een vrije val, ontwikkelingshulp, voltooid leven, gender discussies.

De waarde van verhalen in een lavastroom. Rollend van de berg, dreigend aanwezig in kleur, geur en geluid. Om anderen onderaan de berg bewust te maken van de aanwezigheid en noodzaak van het thema. Voel je de warmte?

Bekijk hier de masterclass van Tatjana Andersson.

Updates overzicht